Które życie wybrać? Jo Walton i jej „Podwójne życie Pat”

Każda, nawet, wydawałoby się, najmniej znacząca decyzja, może zmienić świat. Jeśli jedno poruszenie skrzydeł motyla w Wielkiej Brytanii jest w stanie wywołać huragan w Chinach, to jaki wpływ na świat mogą mieć działania człowieka? Chociaż brzmi to górnolotnie i nieprawdopodobnie, mogą – i tak właśnie dzieje się w życiu Patricii Cowan, głównej bohaterki najnowszej powieści Jo Walton, Podwójne życie Pat. Czy zatem odpowiedź na jedno, błahe w zasadzie, pytanie – twierdząca lub przecząca – może zadecydować o historii całego świata?

walton-1-1

Patricię poznajemy, gdy ta jest już u schyłku swojego życia. Mieszka w domu opieki i jest, jak to wyczytuje we własnej karcie, „bardzo zdezorientowana”. To sympatyczna starsza pani, cierpiąca na demencję. Niepewna, czy miała dwoje dzieci i jedno najukochańsze, czy też może urodziła dziewięcioro, ale tylko czworo z nich przeżyło. To ona opowiada nam o tym, jak bardzo stara się nie być uciążliwą dla pracowników domu opieki, jak gubi się w rzeczywistości. Początkowe rozdziały wskazują na to, że autorka nagrodzonej Hugo i Nebulą książki Wśród obcych tym razem oddaje w ręce czytelników powieść obyczajową. Dopiero dalsza lektura ujawnia, że wciąż mamy do czynienia z niezwykle subtelną fantastyką. Patricia jest zdezorientowana, ale nie tylko przez wzgląd na swoją chorobę, a przez to, że jej przeszłość jakoś nie chce się do końca ułożyć w spójną całość. Dlatego właśnie bohaterka zaczyna zastanawiać się, kiedy doszło do rozłamu w jej wspomnieniach. Kiedy zaczęła żyć dwoma równoległymi, zupełnie odmiennymi życiami: życiem Pat i Trish (później Tricii).

Jo Walton zabiera swoich czytelników w niezwykłą podróż po Wielkiej Brytanii: Twickenham, Oxfordzie, Cambridge i Lancaster, a także włoskiej Florencji w latach po drugiej wojnie światowej aż do XXI wieku. Śledząc podwójne życie głównej bohaterki, przyglądamy się również przemianom politycznym oraz społecznym, które zaszły w Zjednoczonym Królestwie. Od niezwykle restrykcyjnego zakazu uczenia w szkołach przez mężatki, przez problemy z rozwijaniem karier naukowych kobiet, aż po prawo nie zezwalające na ułożenie sobie życia w sposób inny, niż aprobuje to odziedziczone po purytańskim czasie wiktoriańskim prawodawstwo. Naprawdę trudno nie empatyzować z obiema Patriciami, nie chcieć okrzyczeć powieści, że tak nie wolno traktować drugiego człowieka, że świat powinien pomóc, a nie odwracać się do bohaterek plecami. Nie jest to prosta lektura, ale warta poczucia wywoływanego przez nią dyskomfortu.

Podwójne życie Pat jest dziesiątą powieścią Walton, drugą wydaną w Polsce. Zdobyła już nagrodę James Tiptree Jr., a w listopadzie walczyć będzie również o World Fantasy Award. Rzeczywiście, książka ta nie mogła nie znaleźć się wśród nominowanych do nagród literackich pozycji. Wnosi ona bowiem coś nowego do dość skonwencjonalizowanego już w zasadzie urban fantasy. Podobnie jak w przypadku Wśród obcych Walton nie sięga po wielkie, heroiczne narracje, jej bohaterki nie ratują świata w spektakularnych, pełnych poświęceń czynach czy skazanych na niepowodzenie, a jednak wygrywanych bitwach. Autorka zdecydowanie woli bardziej subtelne opowieści, w których elementy fantastyczne są do pewnego momentu nawet niezauważalne. W Podwójnym życiu Pat na elementy fantastyczne natykamy się właściwie przez przypadek – przytaczane w książce fakty historyczne, kotwiczące czytelnika w określonej czasoprzestrzeni nie zgadzają się z naszą wiedzą. Te rozbieżności na początku są niewielkie, jednak w miarę upływu czasu historie Pat i Trish nabierają rozmachu. Już od czytelnika zależy w jaki sposób będzie poruszał się po tych dwóch w zasadzie światach przedstawionych – czy da się porwać, czy też zacznie skrupulatnie notować wszelkie odmienności, by móc je potem zrekonstruować, a przede wszystkim porównać. Jeśli zdecyduje się na to ostatnie – zadanie nie okaże się wcale takie proste, zwłaszcza na początku. Trzeba będzie bowiem sięgnąć do historii Wielkiej Brytanii z okresu przed i w trakcie drugiej wojny światowej, zestawić, sprawdzić nawet najdrobniejsze szczegóły. Takie wrzucenie w powieściowy świat zastany nie podoba się jednak wszystkim.

Warto dodać, że oryginalny tytuł powieści brzmi My Real Children, a więc w dosłownym tłumaczeniu: Moje prawdziwe dzieci. Co za tym idzie – narzuca on trochę inne odczytywanie książki, tłumaczy również niezwykłą uwagę, jaką i Pat, i Trish poświęcają swojemu potomstwu. Wyjaśnia dlaczego to dzieci stanowią punkt, względem którego Patricia rozdziela oba życia. Nie wielka, światowa historia okazuje się być najważniejszym wyznacznikiem tego, co należy do świata Trish, a co do świata Pat. To zresztą kolejna ciekawa strona powieści Walton – jej wpisanie się w nurt historii codziennych, zainteresowanych tym, jak żyje człowiek w danym czasie czy politycznej sytuacji. Stąd też pojawiające się cechy powieści obyczajowej: brak dynamicznych zwrotów akcji, walk, pościgów, spisków. Są za to codzienne problemy, konflikty, marzenia te spełnione i nie, bolączki oraz lęki.

Podwójne życie Pat jest powieścią w takim samym stopniu wciągającą, jak i spokojną, nie pozwalającą szybko o sobie zapomnieć. Jest to książka warta przeczytania przez tych, którzy lubią dobrze skonstruowane, oryginalne historie, wykorzystujące możliwości oferowane przez szeroko pojętą fantastykę. Ale ostrzegamy – przerwanie lektury może okazać się niezwykle trudne. Niezależnie jednak od niebezpieczeństw nieprzespanych nocy – jest to powieść, której nie wypada nie przeczytać.


Tekst pierwotnie ukazał się na Gildia.pl // Korekta: Anna Emerald

Reklamy

2 thoughts on “Które życie wybrać? Jo Walton i jej „Podwójne życie Pat”

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s